ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ: ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹੀਏ ਅਤੇ ਲਿਖੀਏ
iPhone, iPad, Mac ਅਤੇ Android ਲਈ। ਕੋਈ ਖਾਤਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਚਾਲਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: e4, Nf3, Bxe5+, O-O। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਕਿਤਾਬ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਖੇਡ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸਕੋਰਸ਼ੀਟ ਉੱਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮਿਆਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਅਲਜਬਰਿਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ FIDE ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਟਿੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਕਿਹੜਾ ਅੱਖਰ ਕਿਹੜੇ ਮੋਹਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਮਾਰਨਾ, ਸ਼ਹ, ਮਾਤ, ਕੈਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ, ! ਅਤੇ ? ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ PGN ਅਤੇ FEN ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ
ਬੋਰਡ ਦੇ ਹਰ ਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਨਾਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਕ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਮਾਂ (ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ) ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਵੱਲ a ਤੋਂ h ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਤਾਰਾਂ (ਲੇਟਵੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ) ਦੇ ਨੰਬਰ ਚਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ 1 ਤੋਂ 8 ਹਨ। ਚਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੋਨੇ ਵਾਲਾ ਖ਼ਾਨਾ a1 ਹੈ, ਚਿੱਟਾ ਰਾਜਾ e1 ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਰਾਣੀ d8 ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਕਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ। ਕਾਲਿਆਂ ਲਈ a1 ਦੂਰ ਵਾਲਾ ਸੱਜਾ ਕੋਨਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਛਪਦੇ ਹਨ, ਕਤਾਰ 1 ਹੇਠਾਂ।
ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਅੱਖਰ
ਪਿਆਦੇ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹਰ ਮੋਹਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੱਖਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ, ChessWOW ਐਪ ਵਾਂਗ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਰਾਜੇ ਲਈ K, ਰਾਣੀ ਲਈ Q, ਹਾਥੀ ਲਈ R, ਊਠ ਲਈ B ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਲਈ N (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ K ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੈ)। ਪਿਆਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ: ਪਿਆਦੇ ਦੀ ਚਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ e4।
ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਰ ਮੋਹਰੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਚਾਲ ਜਰਮਨ ਜਾਂ ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿਆਦੇ ਦਾ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ।
| ਭਾਸ਼ਾ | ਰਾਜਾ | ਰਾਣੀ | ਹਾਥੀ | ਊਠ | ਘੋੜਾ |
|---|---|---|---|---|---|
| ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | K | Q | R | B | N |
| ਪੰਜਾਬੀ | K | Q | R | B | N |
| ਜਰਮਨ | K | D | T | L | S |
| ਫ਼੍ਰੈਂਚ | R | D | T | F | C |
| ਸਪੇਨੀ | R | D | T | A | C |
| ਇਤਾਲਵੀ | R | D | T | A | C |
| ਡੱਚ | K | D | T | L | P |
| ਰੂਸੀ | Кр | Ф | Л | С | К |
| ਪੋਲਿਸ਼ | K | H | W | G | S |
| ਚੈੱਕ | K | D | V | S | J |
| ਸਵੀਡਿਸ਼ | K | D | T | L | S |
ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਚਾਲ Nf3 ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ Sf3, ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਵਿੱਚ Cf3 ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ Кf3 ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਬਚਦੀਆਂ ਹਨ: ਅੱਖਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮੋਹਰੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਅਤੇ PGN ਫਾਇਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ
ਛੋਟੀ ਅਲਜਬਰਿਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਾਲ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਬਣਦੀ ਹੈ:
- ਕਦਮ 1
ਮੋਹਰੇ ਦਾ ਅੱਖਰ ਲਿਖੋ। ਪਿਆਦੇ ਦੀ ਚਾਲ ਲਈ ਇਹ ਛੱਡ ਦਿਓ।
- ਕਦਮ 2
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਲਮ ਜਾਂ ਕਤਾਰ ਜੋੜੋ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੋ ਮੋਹਰੇ ਇੱਕੋ ਖ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋਣ (ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ)।
- ਕਦਮ 3
ਜੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ x ਲਿਖੋ। ਪਿਆਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਾਲਮ ਲਿਖੋ ਜਿੱਥੋਂ ਪਿਆਦਾ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ
exd5। - ਕਦਮ 4
ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਾਨਾ ਲਿਖੋ, ਜਿਵੇਂ
f3। - ਕਦਮ 5
ਜੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋੜੋ: ਤਰੱਕੀ ਲਈ
=Q, ਸ਼ਹ ਲਈ+, ਮਾਤ ਲਈ#।
ਮਿਸਾਲਾਂ: e4 (ਪਿਆਦਾ e4 ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), Nf3 (ਘੋੜਾ f3 ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), Bxe5 (ਊਠ e5 ਉੱਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ), exd5 (e-ਕਾਲਮ ਵਾਲਾ ਪਿਆਦਾ d5 ਉੱਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ), Qh5+ (ਰਾਣੀ h5 ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ)। ਚਾਲਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: 1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਚਿੱਟਿਆਂ ਨੇ e4 ਚੱਲੀ, ਕਾਲਿਆਂ ਨੇ e5 ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਚਿੱਟਿਆਂ ਨੇ Nf3 ਅਤੇ ਕਾਲਿਆਂ ਨੇ Nc6 ਚੱਲੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ 2...Nc6।
ਜਦੋਂ ਦੋ ਮੋਹਰੇ ਇੱਕੋ ਖ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਾਲਮ ਜੋੜਦੇ ਹੋ ਜਿੱਥੋਂ ਮੋਹਰਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਾਲਮ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਤਾਰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ। ਹੇਠਲੇ ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ d2 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। b1 ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਾਲ Nbd2 ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, f3 ਵਾਲੇ ਦੀ Nfd2 ਹੁੰਦੀ। a1 ਅਤੇ a5 ਉੱਤੇ ਦੋ ਹਾਥੀ ਹੋਣ ਜੋ ਦੋਵੇਂ a3 ਉੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ R1a3 ਜਾਂ R5a3 ਲਿਖਦੇ ਹੋ।
ਸ਼ਹ, ਮਾਤ, ਕੈਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ
| ਨਿਸ਼ਾਨ | ਅਰਥ | ਮਿਸਾਲ |
|---|---|---|
| x | ਮਾਰਨਾ | Bxe5, exd5 |
| + | ਸ਼ਹ | Qh5+ |
| # | ਮਾਤ (ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ++ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ “ਮਾਤ”) | Qxf7# |
| O-O | ਰਾਜੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕੈਸਲਿੰਗ (ਛੋਟੀ ਕੈਸਲਿੰਗ) | O-O |
| O-O-O | ਰਾਣੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕੈਸਲਿੰਗ (ਲੰਬੀ ਕੈਸਲਿੰਗ) | O-O-O |
| =Q | ਪਿਆਦਾ ਰਾਣੀ ਬਣਦਾ ਹੈ (ਜਾਂ =R, =B, =N) | e8=Q |
| e.p. | ਐਨ ਪਾਸਾਂ ਮਾਰਨਾ (ਚੋਣਵਾਂ) | exd6 e.p. |
| 1-0, 0-1, ½-½ | ਚਿੱਟੇ ਜਿੱਤੇ, ਕਾਲੇ ਜਿੱਤੇ, ਡਰਾਅ | 1-0 |
ਕੁਝ ਵੇਰਵੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। FIDE ਦੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨਿਯਮ ਕੈਸਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ (0-0, 0-0-0) ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ (d8Q) ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ PGN ਫਾਇਲਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅੱਖਰ O (O-O) ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ (e8=Q) ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ (FIDE Laws of Chess, Appendix C)। ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਐਨ ਪਾਸਾਂ ਮਾਰਨਾ ਆਮ ਪਿਆਦਾ-ਮਾਰ ਵਾਂਗ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਖ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਪਿਆਦਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ e.p. ਲਿਖਣਾ ਚੋਣਵਾਂ ਹੈ।
ਟਿੱਪਣੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ: ! ਅਤੇ ? ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ
ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉਸ ਬਾਰੇ ਰਾਇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ੁਦ ਚਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਸਕੋਰਸ਼ੀਟ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ।
| ਨਿਸ਼ਾਨ | ਅਰਥ |
|---|---|
| ! | ਚੰਗੀ ਚਾਲ |
| !! | ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚਾਲ, ਅਕਸਰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੁਰਬਾਨੀ |
| ? | ਗਲਤੀ |
| ?? | ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ |
| !? | ਦਿਲਚਸਪ ਚਾਲ, ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਯੋਗ |
| ?! | ਸ਼ੱਕੀ ਚਾਲ |
ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: = ਬਰਾਬਰ, += ਜਾਂ ⩲ ਚਿੱਟੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਿਹਤਰ, ± ਚਿੱਟੇ ਸਪਸ਼ਟ ਬਿਹਤਰ, +- ਚਿੱਟੇ ਜਿੱਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉਲਟੇ (=+, ∓, -+)। ∞ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਸਕੋਰਸ਼ੀਟ, ਲੰਬੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ, PGN ਅਤੇ FEN
ਸਕੋਰਸ਼ੀਟ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਹਰ ਚਾਲ, ਆਪਣੀ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਵੀ, ਅਲਜਬਰਿਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਚਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲਿਖਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਚਾਲ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਚਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ (FIDE ਸ਼ਤਰੰਜ ਨਿਯਮ, ਧਾਰਾ 8.1)। ਡਰਾਅ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ (=) ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਧਾਰਾ 9.1.2.2)। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਅੱਖਰ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ (Appendix C.3)।
ਲੰਬੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ। ਨਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਖ਼ਾਨੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: 1.e2-e4 e7-e5 2.Ng1-f3। ਮਾਰਨ ਲਈ ਡੈਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ x ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: Bf1xb5। ਲੰਬੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਅਸਲ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਸਮਝਣੀ ਸੌਖੀ ਹੈ ਪਰ ਵੱਧ ਥਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਮਿਆਰੀ ਹੈ।
PGN (Portable Game Notation) ਪੂਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸਟ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਹੈ। PGN ਫਾਇਲ [White "..."], [Black "..."] ਅਤੇ [Result "1-0"] ਵਰਗੇ ਟੈਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਅਲਜਬਰਿਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਾਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। Lichess, Chess.com ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ PGN ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
FEN (Forsyth-Edwards Notation) ਖੇਡ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਤਾਰ-ਦਰ-ਕਤਾਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਚਾਲ ਦੀ ਵਾਰੀ, ਕੈਸਲਿੰਗ ਦੇ ਹੱਕ, ਐਨ ਪਾਸਾਂ ਖ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਚਾਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਗਿਣਤੀਕਾਰ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਿਤੀ rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1 ਹੈ। FEN ਦਰਸ਼ਕ ਕੋਈ ਵੀ FEN ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ChessWOW ਵਿੱਚ ਨੋਟੇਸ਼ਨ
ChessWOW ਚਾਲਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ “ਨੋਟੇਸ਼ਨ” ਹੇਠਾਂ ਤੁਸੀਂ ਐਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹੋ, “ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ” (K, Q, R, B, N) ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਮਨ ਜਾਂ ਫ਼੍ਰੈਂਚ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਚਾਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। PGN ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫਾਇਲਾਂ ਹਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖੇਡ ਨੂੰ ਐਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਲਾਂ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਤੋਂ PGN ਜਾਂ FEN ਪੇਸਟ ਕਰੋ, PGN ਫਾਇਲ ਖੋਲ੍ਹੋ ਜਾਂ ਯੂਜ਼ਰਨੇਮ ਰਾਹੀਂ Lichess ਅਤੇ Chess.com ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਆਯਾਤ ਕਰੋ। ਕਿਤਾਬ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਕੈਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ FEN ਵਾਲਾ ਬੋਰਡ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਤਿਆਰ।
ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ
ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ + ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋੜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸ਼ਹ: ਚਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨ # ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮਾਤ।
O-O ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
O-O ਰਾਜੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕੈਸਲਿੰਗ ਹੈ, O-O-O ਰਾਣੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਕੈਸਲਿੰਗ। FIDE ਦੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨਿਯਮ ਇਹੀ ਚਾਲਾਂ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: 0-0 ਅਤੇ 0-0-0।
ਘੋੜਾ N ਕਿਉਂ ਹੈ, K ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ K ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜੇ (King) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਘੋੜੇ (Knight) ਨੂੰ N ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੱਖਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖਰ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ S।
ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ! ਅਤੇ !? ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਇਕੱਲਾ ! ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। !? ਦਿਲਚਸਪ ਚਾਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ ਜੋ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਪੱਕੀ ਹੈ।
ਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ?
ਨਹੀਂ। FIDE ਦੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨਿਯਮ ਹਰ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਰਤਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਕੋਰਸ਼ੀਟ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਅਤੇ PGN ਫਾਇਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ChessWOW ਚਾਲਾਂ ਮੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ “ਨੋਟੇਸ਼ਨ” ਹੇਠਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੱਖਰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। PGN ਫਾਇਲਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਾਲਾਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ।
iPhone, iPad, Mac ਅਤੇ Android ਉੱਤੇ ਖੇਡਾਂ ਆਯਾਤ, ਪੇਸਟ ਜਾਂ ਸਕੈਨ ਕਰੋ ਅਤੇ Stockfish 19 ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੋ।