Εικόνα σε FEN: κατάλαβε το FEN και πάρ' το από εικόνα

FEN σημαίνει Forsyth-Edwards Notation. Βασίζεται σε ένα σύστημα του Σκωτσέζου δημοσιογράφου David Forsyth από τον 19ο αιώνα και επεκτάθηκε από τον Steven J. Edwards για χρήση σε σκακιστικό λογισμικό. Σχεδόν κάθε σκακιστικό πρόγραμμα, ιστότοπος και μηχανή μπορεί να το διαβάσει και να το γράψει. Ένα FEN έχει έξι πεδία, χωρισμένα με κενά. Αυτή είναι η αρχική θέση:

rnbqkbnr/pppppppp/8/8/8/8/PPPPPPPP/RNBQKBNR w KQkq - 0 1

Τα γράμματα είναι πάντα αγγλικά, όποια γλώσσα κι αν χρησιμοποιεί η σκακιστική σου εφαρμογή: K βασιλιάς, Q βασίλισσα, R πύργος, B αξιωματικός, N ίππος, P πιόνι. Τα κεφαλαία είναι λευκά κομμάτια, τα πεζά μαύρα. Στα δικαιώματα ροκέ, τα K και Q σημαίνουν το μικρό και το μεγάλο ροκέ των λευκών, τα k και q των μαύρων.

Το πρώτο πεδίο περιγράφει τη σκακιέρα οριζόντια προς οριζόντια, από την 8η (πλευρά των μαύρων) έως την 1η (πλευρά των λευκών). Μέσα σε κάθε οριζόντια διαβάζεις από την κάθετη a έως την κάθετη h. Ένα γράμμα είναι κομμάτι, ένα ψηφίο είναι αριθμός διαδοχικών κενών τετραγώνων και η κάθετη γραμμή (/) κλείνει την οριζόντια. Μετά από 1.e4 c5 2.Ιf3 το FEN είναι:

rnbqkbnr/pp1ppppp/8/2p5/4P3/5N2/PPPP1PPP/RNBQKB1R b KQkq - 1 2

• rnbqkbnr: 8η οριζόντια, όλα τα μαύρα κομμάτια ακόμα στη θέση τους.
• pp1ppppp: 7η οριζόντια, μαύρα πιόνια στα a7 και b7, το c7 κενό, πιόνια από d7 έως h7.
• 8: η 6η οριζόντια είναι κενή.
• 2p5: 5η οριζόντια, δύο κενά τετράγωνα, ένα μαύρο πιόνι στο c5, πέντε κενά τετράγωνα.
• 4P3: 4η οριζόντια, ένα λευκό πιόνι στο e4.
• 5N2: 3η οριζόντια, ένας λευκός ίππος στο f3.
• PPPP1PPP και RNBQKB1R: 2η και 1η οριζόντια, τα e2 και g1 είναι κενά.
• b KQkq - 1 2: παίζουν τα μαύρα, και τα τέσσερα δικαιώματα ροκέ, κανένα τετράγωνο αν πασάν, μία ημικίνηση από την τελευταία κίνηση πιονιού (2.Ιf3), κίνηση 2.

Ένας γρήγορος έλεγχος για κάθε FEN: κάθε οριζόντια πρέπει να αθροίζει ακριβώς οκτώ τετράγωνα και πρέπει να υπάρχουν ακριβώς οκτώ οριζόντιες.

Μια εικόνα δείχνει μόνο το πρώτο πεδίο: πού βρίσκονται τα κομμάτια. Τα άλλα πέντε πεδία περιγράφουν την ιστορία της παρτίδας, και αυτή δεν υπάρχει σε μια εικόνα. Αυτό έχει σημασία, γιατί η ίδια εικόνα μπορεί να είναι νίκη για τη μία ή για την άλλη πλευρά:

• Σειρά κίνησης. Πρέπει να την ορίσεις εσύ. Τα περισσότερα διαγράμματα στα βιβλία τη γράφουν στη λεζάντα, για παράδειγμα «Παίζουν τα λευκά».
• Δικαιώματα ροκέ. Ένας βασιλιάς και ένας πύργος στα αρχικά τους τετράγωνα μπορεί να έχουν κινηθεί νωρίτερα ή όχι. Ενεργοποίησε το ροκέ μόνο αν ξέρεις ότι δεν έχουν κινηθεί.
• Αν πασάν. Αν η τελευταία κίνηση ήταν πιόνι που προχώρησε δύο τετράγωνα, το τετράγωνο που προσπέρασε μπαίνει στο πεδίο 4. Στο rnbqkbnr/ppp2ppp/4p3/3pP3/8/8/PPPP1PPP/RNBQKBNR w KQkq d6 0 3 (μετά από 1.e4 e6 2.e5 d5) τα λευκά μπορούν να πάρουν exd6 αν πασάν. Το αρχικό πρότυπο γράφει αυτό το τετράγωνο μετά από κάθε κίνηση πιονιού κατά δύο τετράγωνα· πολλά προγράμματα το γράφουν μόνο όταν η αιχμαλωσία είναι πράγματι δυνατή. Οι δύο μορφές φορτώνουν στα περισσότερα προγράμματα.
• Μετρητής ημικινήσεων και αριθμός κίνησης. Έχουν σημασία μόνο για τον κανόνα των πενήντα κινήσεων και για την εμφάνιση. Αν δεν τα ξέρεις, η συνηθισμένη επιλογή είναι 0 1.

Η μετατροπή μιας εικόνας σε FEN είναι πρόβλημα αναγνώρισης προτύπων. Τα εργαλεία αναγνώρισης συνήθως δουλεύουν με αυτά τα βήματα:

1. Εντοπισμός της σκακιέρας. Βρίσκονται οι τέσσερις γωνίες της σκακιέρας στην εικόνα. Σε μια φωτογραφία η σκακιέρα συχνά είναι γερμένη ή φαίνεται υπό γωνία, οπότε η εικόνα ισιώνεται σε τετράγωνο.
2. Διαίρεση σε τετράγωνα. Η τετράγωνη σκακιέρα κόβεται σε πλέγμα 8 επί 8, δηλαδή 64 τετράγωνα.
3. Αναγνώριση κάθε τετραγώνου. Για κάθε τετράγωνο το εργαλείο διαλέγει ανάμεσα σε 13 επιλογές: κενό ή ένας από τους έξι τύπους κομματιών σε λευκό ή μαύρο.
4. Προσανατολισμός. Το εργαλείο βρίσκει ποια πλευρά είναι κάτω. Οι συντεταγμένες στην άκρη της σκακιέρας βοηθούν· χωρίς αυτές, μια σκακιέρα από την πλευρά των μαύρων μπορεί να βγει κατοπτρισμένη.
5. Κατασκευή του FEN. Τα 64 αποτελέσματα γίνονται το πεδίο θέσης κομματιών. Τη σειρά κίνησης, τα δικαιώματα ροκέ και το τετράγωνο αν πασάν τα ορίζεις εσύ.

Τα λάθη συνήθως προέρχονται από το βήμα 3. Σε μικρές εικόνες οι αξιωματικοί και τα πιόνια μοιάζουν, ασυνήθιστα σχέδια ή χρώματα κομματιών μπερδεύουν την αναγνώριση, και βέλη ή χρωματισμένα τετράγωνα από πάνω μπορεί να κρύβουν ένα κομμάτι. Γι' αυτό ένα καλό εργαλείο σού λέει για ποια τετράγωνα δεν είναι σίγουρο, και γι' αυτό πρέπει πάντα να συγκρίνεις το αποτέλεσμα με το πρωτότυπο.

• Δείξε και τα 64 τετράγωνα. Μην κόβεις μέσα στη σκακιέρα. Μπορείς όμως να κόψεις μπάρες του browser ή συννεφάκια συνομιλίας γύρω της.
• Προτίμησε στιγμιότυπο οθόνης όταν γίνεται. Ένα στιγμιότυπο μιας 2D σκακιέρας είναι ίσιο και καθαρό. Μια φωτογραφία οθόνης προσθέτει αντανακλάσεις και μοτίβα moiré.
• Φωτογράφιζε βιβλία από ακριβώς πάνω. Κράτα την κάμερα παράλληλα με τη σελίδα, απόφυγε σκιές από το χέρι σου και βεβαιώσου ότι η σελίδα είναι επίπεδη.
• Αφαίρεσε τα επιπλέον σημάδια. Βέλη, χρωματιστά τετράγωνα και επισημάνσεις της τελευταίας κίνησης μπορεί να κρύβουν κομμάτια. Αν γίνεται, τράβηξε την εικόνα χωρίς αυτά.
• Όσο μεγαλύτερη, τόσο καλύτερα. Άνοιξε μια μικρογραφία σε πλήρες μέγεθος πριν τραβήξεις στιγμιότυπο. Περισσότερα pixel ανά τετράγωνο σημαίνουν λιγότερα μπερδέματα.
• Σημείωσε ποιος παίζει. Γράψ' το ή δες τη λεζάντα, γιατί θα χρειαστεί να το ορίσεις.

Επικόλλησε ένα FEN στην προβολή παραπάνω και ελέγχει τη θέση. Αυτά είναι τα λάθη που εμφανίζονται πιο συχνά, σε FEN γραμμένα με το χέρι και σε αναγνωρισμένα:

• Μια οριζόντια δεν αθροίζει οκτώ. Το pp1pppp έχει μόνο επτά τετράγωνα. Μέτρα γράμματα και ψηφία σε κάθε οριζόντια.
• Η σκακιέρα είναι ανάποδα. Το FEN ξεκινά από την 1η αντί για την 8η οριζόντια. Τυπικό σημάδι: λευκά πιόνια στην 7η οριζόντια σε θέση ανοίγματος.
• Αντεστραμμένα χρώματα. Κεφαλαία και πεζά έχουν μπερδευτεί, οπότε λευκά και μαύρα αλλάζουν θέσεις.
• Βασιλιάδες. Κάθε πλευρά χρειάζεται ακριβώς έναν βασιλιά και η πλευρά που δεν παίζει δεν πρέπει να είναι σε σαχ.
• Πιόνια στις ακραίες οριζόντιες. Πιόνι στην 1η ή στην 8η οριζόντια είναι αδύνατο· θα είχε προαχθεί.
• Δικαιώματα ροκέ που δεν μπορούν να υπάρχουν. Το K απαιτεί λευκό βασιλιά στο e1 και λευκό πύργο στο h1. Αν κάποιος από τους δύο βρίσκεται αλλού, το δικαίωμα πρέπει να φύγει.
• Λάθος τετράγωνο αν πασάν. Όταν παίζουν τα λευκά πρέπει να είναι στην 6η οριζόντια, όταν παίζουν τα μαύρα στην 3η, ακριβώς πίσω από ένα πιόνι που μόλις κινήθηκε δύο τετράγωνα.
• Πάρα πολλά κομμάτια. Περισσότερα από οκτώ πιόνια ανά πλευρά, ή περισσότερα κομμάτια από όσα επιτρέπουν οι προαγωγές, σημαίνει ότι κάποιο τετράγωνο διαβάστηκε λάθος.