Pozycja Lucena: jak zbudować most i wygrać

W klasycznej pozycji Lucena spełnione są cztery warunki:

• Pion strony atakującej stoi na siódmej linii i nie jest pionem skrajnym.
• Król atakujący stoi na polu promocji, przed własnym pionem.
• Król broniący jest odcięty od piona co najmniej o jedną kolumnę, tutaj przez białą wieżę na kolumnie e.
• Wieża broniąca nie pozwala białemu królowi wyjść z drugiej strony, tutaj z kolumny c.

Problem białych łatwo opisać. Król musi opuścić d8, żeby pion mógł się promować, ale gdy tylko wyjdzie, czarna wieża zaczyna szachować od tyłu. Bez schronienia król nigdy nie ucieknie przed szachami. Rozwiązaniem jest przygotowanie schronienia zawczasu za pomocą własnej wieży.

Białe najpierw odpychają czarnego króla o jeszcze jedną kolumnę, a potem stawiają wieżę na czwartej linii. Król wychodzi w stronę wieży, a gdy czarnej wieży skończą się sensowne szachy, biała wieża wchodzi pomiędzy i zasłania ostatni szach. Ta wieża to most: osłania króla przed szachami wzdłuż kolumny.

Dlaczego czwarta linia? Biały król potrzebuje piątej linii, by wyjść spod szachów, a wieża z czwartej linii zasłania wtedy pole tuż pod nim. Jeśli masz zapamiętać jedną zasadę, zapamiętaj tę: przy pionie na siódmej linii most buduje się na czwartej linii. Na stronie o bazach końcówek ta pozycja pojawia się jako przykład; tutaj poznajesz całą metodę.

• Czarne zbliżają króla. Po 2.Wf4 czarne zamiast czekać mogą zagrać 2...Kg6. Plan się nie zmienia: 3.Ke7 We2+ 4.Kd6 Wd2+ 5.Ke6 We2+ 6.Kd5 Wd2+ 7.Wd4. Baza końcówek potwierdza wygraną po każdym ruchu tego wariantu.
• Czarne atakują z boku. Po 3.Ke7 ruch 3...Wc7 wiąże piona wzdłuż siódmej linii. Białe odpowiadają 4.Kd6, atakując wieżę. Czarne muszą zbić 4...Wxd7+ 5.Kxd7, a król i wieża przeciw królowi to podstawowy mat.
• Król wychodzi za wcześnie. Po 1.Wf1+ Kg7 ruch 2.Ke7 według bazy końcówek nadal wygrywa, ale niczego nie osiąga: po 2...We2+ król albo wraca na d8, albo staje przed długą serią szachów. Baza końcówek liczy też więcej ruchów do wygranej niż po 2.Wf4.
• Inne pola dla wieży. W pozycji po 1...Kg7 baza końcówek pokazuje jako wygrywające także 2.Wf5 i 2.Wf3. Czwarta linia to metoda, która działa w standardowym ustawieniu Lucena, więc najpierw ćwicz właśnie ją.

W pozycji wyjściowej kilka ruchów białą wieżą utrzymuje wygraną. 1.Wf1+ to ruch, który rozpoczyna najczytelniejszy plan.

Most wymaga wszystkich czterech warunków. Jeśli któregoś brakuje, wynik może się całkowicie zmienić.

• Król broniący stoi przed pionem. Wtedy nie jest to pozycja Lucena, tylko ustawienie remisowe dla obrońcy. Metodą na nie jest pozycja Philidora.
• Pion jest pionem skrajnym. Przy królu na a8 i pionie na a7 król może wyjść tylko przez b8 lub b7, a czarny król może trzymać się blisko tych pól.

Przy czarnej wieży na kolumnie b baza końcówek pokazuje w tym ustawieniu remis, gdy czarny król stoi na c7, d7 lub e7. Dopiero gdy czarny król jest odcięty dalej, w naszym teście na f7, białe wygrywają. Przy pionie skrajnym król broniący nie musi być blisko; musi być tylko wystarczająco blisko.

1. Otwórz pierwszy diagram przyciskiem „Zagraj tę pozycję przeciw Stockfish” i wygraj go białymi przeciw poziomowi Arcymistrz na stronie graj przeciw Stockfish.
2. Zagraj go jeszcze raz i za każdym razem pozwól czarnym bronić się inaczej: szachować wcześnie, zbliżać króla, czekać wieżą.
3. Ustaw tę samą strukturę na innej kolumnie w edytorze szachownicy. Z pionem skoczkowym, na przykład król b8, pion b7, wieża c1 przeciw królowi d7 i wieży a2, most działa tak samo: 1.Wd1+ Ke7 2.Wd4, a wieża później zasłania na b4. Baza końcówek potwierdza wygraną po każdym ruchu tego wariantu.
4. Potem zamień strony: ustaw pozycję, w której bronisz się czarnymi, i zobacz, jak szybko Stockfish buduje most.
5. Na koniec porównaj z diagramem z pionem skrajnym powyżej i z pozycją Philidora, żeby wiedzieć, które końcówki wieżowe wygrywają, a które są remisowe.